२१ वर्षमै युसन बस्नेतको ‘कुमारीत्व’ उपन्यास बजारमा , भोली बिमोचन हुँदै:

• गङ्गासागर खड्का
  नेपाल प्रेस खबर: १७ असोज २०८३

अर्घाखाँची । सन्धिखर्क नगरपालिका–४ वाङ्ला देउराली डाँडामा जन्मिएका युसन बस्नेत उमेरले जम्मा २१ वर्षका भए। तर उनको साहित्यिक यात्रा भने उमेरभन्दा निकै पर पुगेको देखिन्छ। सानै उमेरदेखि लेखन र सामाजिक ब्यवस्था प्रति रुचि जिज्ञसा राख्दै आएका बस्नेतले २१ वर्षकै उमेरमा उपन्यास लेखेर नेपाली साहित्यमा आफ्नो उपस्थिति जनाउन खोजेका छन्।
उनको पहिलो उपन्यास ‘कुमारीत्व’ आगामी आइतबार / भोली विमोचन हुने तयारीमा छ । १९५ पृष्ठको यो उपन्यास न्युरोड बुक्स प्रकाशनमार्फत बजारमा आइसकेको छ। प्रकाशनको सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा गरी बजारमा आएपछी एतिबेला चर्चामा रहेको छ|
उपन्यासको शीर्षक आफैंमा अर्थपूर्ण छ। ‘कुमारीत्व’ केवल एउटा युवतीको व्यक्तिगत वा शारीरिक अवस्थासँग सम्बन्धित विषय नभई नेपाली समाजमा महिला, गरिबी, वर्गीय विभेद, यौन हिंसा, सामाजिक मौनता र अवसरको असमानतासँग जोडिएको संवेदनशील विषयलाई प्रतिनिधित्व गर्ने प्रयासका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ । धनी वर्गले गरिब वर्ग माथि कस्तो व्यवहार गर्छ र कुन नजरले हेर्छ भन्ने बिषयलाई पनि ठाडो रूपमा चिर्न खोजिएको छ ।
गरिबी र वर्गीय दृष्टिकोणको कथा:
बस्नेतको उपन्यासले विशेषगरी गरिब तथा निम्न आर्थिक अवस्थाको समाजमा हुर्किरहेका युवतीलाई धनी तथा शक्तिशाली वर्गले हेर्ने दृष्टिकोणमाथि प्रश्न उठाउन खोजेको देखिन्छ।
समाजमा आर्थिक अवस्था, सामाजिक हैसियत र शक्ति सम्बन्धले मानिसको जीवन तथा निर्णयमा पार्ने प्रभावलाई उपन्यासले कथाको माध्यमबाट उजागर गर्ने प्रयास गरेको छ। गरिब परिवारमा जन्मिएकी वा कमजोर सामाजिक पृष्ठभूमिबाट आएकी युवतीलाई समाजले समान दृष्टिले हेर्छ कि हेर्दैन भन्ने प्रश्न पनि उपन्यासको महत्वपूर्ण विषय बनेको छ।
यस अर्थमा ‘कुमारीत्व’ एउटा व्यक्तिको कथा मात्र नभई वर्गीय संरचनाभित्र महिलाले भोग्नुपर्ने असमानता र सामाजिक दबाबको प्रतिनिधि कथा बन्न खोजेको देखिन्छ।
बलात्कारपछि किन मौन हुन्छ समाज?
उपन्यासले उठाएको अर्को गम्भीर विषय हो , यौन हिंसा र त्यसपछि पीडितले भोग्नुपर्ने सामाजिक मौनता ।
जब एउटा काँचो युवतीमाथि पुरुषको हिंसात्मक हात पर्छ, उसको मनमा पैदा हुने डर, त्रास र असहायताको अवस्थालाई उपन्यासले कथामार्फत उठाउन खोजेको छ। हिंसाको क्षणमा युवती डराउँछिन्, काप्छिन् र आफ्नो आवाजसमेत आफैंभित्र दबाउन बाध्य हुन्छिन् । उक्त आवाजलाई बाहिर बुलन्द गर्न अनेक चुनौती भोगेकी हुन्छन् ती युवतीले
तर प्रश्न त्यहाँ मात्र सकिँदैन।
घटना भएपछि परिवार, समाज र वरपरका मानिसको भूमिका के हुन्छ? पीडितलाई न्यायको बाटोमा लैजानुको सट्टा किन अनेक प्रश्न गरिन्छ? किन पीडितकै चरित्रमाथि प्रश्न उठाइन्छ? किन कतिपय अवस्थामा समाज घटनालाई लुकाउन खोज्छ?
यिनै प्रश्नमाथि ‘कुमारीत्व’ ले विमर्श गर्न खोजेको देखिन्छ।
बलात्कारजस्तो गम्भीर अपराधपछि पीडितको आवाज दबाउने सामाजिक प्रवृत्तिमाथि प्रश्न उठाउँदै उपन्यासले मौनतालाई स्वीकार गर्नु समाधान होइन भन्ने सन्देश दिन खोजेको छ। यो मौनता माथी धावा बोलेको छ ।
डिग्री हातमा, विदेश जाने बाध्यता:
उपन्यासको अर्को महत्वपूर्ण पाटो युवतीहरूको शिक्षा र त्यसपछि रोजगारी तथा अवसरको अभावका कारण विदेश पलायन हुनुपर्ने बाध्यतासँग सम्बन्धित छ।
शिक्षा हासिल गरेर डिग्री हातमा लिए पनि आफ्नै देशमा सम्मानजनक रोजगारी, आर्थिक आत्मनिर्भरता र सुरक्षित भविष्यको सुनिश्चितता नपाउँदा धेरै युवायुवती विदेशिन बाध्य छन्। विशेषगरी युवतीहरूले शिक्षा, परिवारको अपेक्षा, आर्थिक समस्या र वैदेशिक रोजगारीबीच सामना गर्नुपर्ने द्वन्द्वलाई पनि उपन्यासले समेटेको छ।
यसले एउटा अर्को प्रश्न जन्माउँछ डिग्री हासिल गरेपछि पनि आफ्नै देशमा भविष्य देख्न नसक्ने अवस्था किन सिर्जना भइरहेको छ?
‘कुमारीत्व’ ले यस्ता प्रश्नलाई पात्र र घटनाक्रममार्फत पाठकमाझ पुर्‍याउने प्रयास गरेको छ।
२१ वर्षमै साहित्यिक हस्तक्षेप:
युसन बस्नेतको उमेर २१ वर्ष मात्र हो। सामान्यतः यो उमेर अध्ययन, करियर निर्माण र भविष्यको खोजीमा बित्ने उमेर हो। तर बस्नेतले यही उमेरमा समाजका संवेदनशील विषयलाई केन्द्रमा राखेर उपन्यास तयार गरेका छन्।
उनको लेखनमा व्यक्तिगत अनुभूति मात्र नभई समाजमा देखिएका विभिन्न असमानता, पीडा र दबिएका आवाजलाई साहित्यिक माध्यमबाट प्रस्तुत गर्ने प्रयास देखिन्छ।
विशेषगरी महिला हिंसा, गरिबी, वर्गीय विभेद, सामाजिक मौनता र युवा पलायनजस्ता विषयलाई एउटै कथाभित्र समेट्ने प्रयासले ‘कुमारीत्व’ लाई सामाजिक विषयवस्तुमा केन्द्रित उपन्यासका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
साहित्य मनोरञ्जन मात्र होइन, प्रश्न पनि हो !
साहित्यले समाजलाई केवल मनोरञ्जन दिने मात्र होइन, समाजका असहज प्रश्नहरूसँग पाठकलाई आमनेसामने गराउने काम पनि गर्छ। यही दृष्टिकोणबाट हेर्दा ‘कुमारीत्व’ ले उठाउन खोजेका विषयहरू आजको नेपाली समाजसँग प्रत्यक्ष जोडिएका छन्।
महिलामाथि हुने हिंसा, पीडितको आवाज दबाउने प्रवृत्ति, आर्थिक वर्गबीचको विभेद, शिक्षित युवाको विदेश पलायन र आफ्नै समाजमा अवसरको अभाव, यी सबै विषय अहिले पनि सार्वजनिक बहसका विषय हुन्।
बस्नेतले यस्ता विषयलाई तथ्यात्मक प्रतिवेदन वा समाचारको भाषामा नभई पात्र, भावना र कथानकमार्फत पाठकमाझ पुर्‍याउने प्रयास गरेका छन्।
आइतबार हुँदैछ विमोचन:
अर्घाखाँचीको सन्धिखर्क नगरपालिका–४ वाङ्ला देउराली डाँडामा जन्मिएका बस्नेतको १९५ पृष्ठको उपन्यास ‘कुमारीत्व’ यही असोज १८ गते पारिजात हल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा विमोचन हुने तयारीमा रहेको छ।
न्युरोड बुक्स प्रकाशनमार्फत बजारमा आएको यो पुस्तक प्रकाशनको सम्पूर्ण प्रक्रिया पुरा गरी पाठकमाझ उपलब्ध भइसकेको छ।
२१ वर्षको उमेरमै उपन्यास लिएर नेपाली साहित्यमा प्रवेश गर्न लागेका बस्नेतका लागि यो केवल पुस्तक प्रकाशनको सुरुवात मात्र नभई समाजका असहज प्रश्नलाई साहित्यको माध्यमबाट सार्वजनिक बहसमा ल्याउने प्रयास पनि हो।
अब ‘कुमारीत्व’ ले उठाएका विषयलाई पाठकले कसरी ग्रहण गर्छन्, त्यसका पात्र र कथाले समाजका व