- द ग्रेजोनको रिपोर्टमा नेपालका केही युवा नेताहरूको नाम अमेरिकी संस्थाको कार्यक्रमसँग जोडिएको दाबी गरिएको छ।
- ती नेताहरूलाई प्रभाव पार्न सक्ने नागरिक नेतृत्वको रूपमा दस्तावेजमा उल्लेख गरिएको रिपोर्टमा दाबी छ।
- तर ती व्यक्तिहरूको संलग्नताको ठोस प्रमाण नभएकाले थप अनुसन्धान र तथ्यपरक बहस आवश्यक देखिन्छ।
काठमाडौं । नेपालमा पछिल्लो समय उदाएका नयाँ राजनीतिक नेतृत्व र उनीहरूसँग जोडिएका विदेशी सहयोग तथा नेतृत्व विकास कार्यक्रमबारे अमेरिकी अनलाइन सञ्चारमाध्यम ‘द ग्रेजोन’ को रिपोर्टले विभिन्न दाबी सार्वजनिक गरेपछि राजनीतिक वृत्तमा चर्चा बढेको छ।
रिपोर्टमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछाने, प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन), गृहमन्त्री सुदन गुरुङ र सांसद सागर ढकाललगायतको नाम अमेरिकी सहयोग प्राप्त संस्थासँग सम्बन्धित कार्यक्रमका कागजातमा उल्लेख भएको दाबी गरिएको छ।
रिपोर्टअनुसार Consortium for Elections and Political Process Strengthening (CEPPS) सँग सम्बन्धित कार्यक्रममार्फत नेपालमा युवा राजनीतिक नेतृत्व विकास, सार्वजनिक संवाद, सामाजिक सञ्जाल, नेतृत्व क्षमता र राजनीतिक सहभागितासम्बन्धी गतिविधि सञ्चालन गरिएको थियो।
नेपालमा सन् २०१७ देखि २०२२ सम्म सञ्चालन भएको भनिएको ‘नीति संवाद’ कार्यक्रमका लागि अमेरिकी सहयोग प्राप्त संस्थासँग सम्बन्धित कार्यक्रमहरूमा करिब २ करोड अमेरिकी डलर बराबरको बजेट रहेको दाबीसमेत रिपोर्टमा गरिएको छ।
त्यसैगरी, CEPPS का केही कागजातमा रवि लामिछाने, बालेन शाह, सुदन गुरुङ र सागर ढकाललाई ‘क्याटालिटिक सिभिक लिडर्स’ अर्थात् प्रभाव पार्न सक्ने नागरिक नेतृत्वका रूपमा उल्लेख गरिएको दाबी रिपोर्टमा छ।
तर, कागजातमा नाम उल्लेख हुनु मात्रले ती व्यक्तिहरूले विदेशी निर्देशनमा राजनीति गरेको वा कुनै आन्दोलन सञ्चालन गराएको प्रमाणित हुँदैन। उपलब्ध रिपोर्टहरूमा पनि ती व्यक्तिहरू प्रत्यक्ष रूपमा उक्त गतिविधिमा संलग्न भएको प्रमाणबारे प्रश्न उठाइएको छ।
केही नेपाली विश्लेषणहरूले समेत रिपोर्टमा उल्लेख भएका दस्तावेज र व्यक्तिहरूबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध प्रमाणित गर्न कठिन रहेको बताएका छन्।
यस विषयमा सम्बन्धित नेताहरू वा संस्थाहरूबाट आएका आधिकारिक प्रतिक्रियालाई पनि समेटेर थप अनुसन्धान आवश्यक देखिन्छ। विदेशी सहयोगमा सञ्चालित राजनीतिक तथा नागरिक कार्यक्रम, त्यसको उद्देश्य, नेपालमा भएका गतिविधि र त्यसमा सहभागी व्यक्तिहरूको भूमिकाबीचको सम्बन्धबारे तथ्यका आधारमा बहस हुनुपर्ने देखिन्छ।
