भोटे कुकुरको संरक्षण र अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताको दिशामा ऐतिहासिक उपलब्धि: नेपालमा पाइने उच्च हिमाली भेगको मौलिक कुकुरजात भोटे कुकुर (Bhote Kukur) को संरक्षण, वैज्ञानिक अध्ययन र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान दिलाउने लक्ष्यसहित स्थापना भएको भोटे कुकुर क्लब अफ नेपालले हालसालै महत्वपूर्ण उपलब्धिहरू हात पारेको छ। नेपाली जनताको अभिमानका रूपमा चिनिने यो जातको अस्तित्व, इतिहास, जीन संरचना र मानक पहिचान सुरक्षित गर्न क्लबले विगत केही वर्षयता निरन्तर प्रयास गर्दै आएको छ।
वैज्ञानिक अनुसन्धान : DNA परीक्षणदेखि वंशावली अभिलेखीकरणसम्म: भोटे कुकुरको मौलिकता र विशिष्टता प्रमाणित गर्न क्लबले पहिलोपटक व्यवस्थित रूपमा उच्च हिमाली भेगका भोटे कुकुरहरूको DNA परीक्षण गराएको थियो। यस वैज्ञानिक प्रक्रियाबाट प्रजातिको आनुवंशिक विशिष्टता, उद्गम, स्वास्थ्य सन्तुलन र अन्य जटिल तथ्यहरू सार्वजनिक गर्दै क्लबले भोटे कुकुरको मौलिक र अलग्गै पहिचानलाई अझै बलियो आधार प्रदान गरेको छ।
यसबाहेक, क्लबले भोटे कुकुरको आधिकारिक Breed Standard (मापदण्ड) तयार गरी कुकुरको आकार, बनावट, व्यवहार, रंगरूप, चालढाल र अन्य प्रजातिगत विशेषताहरू एकीकृत प्रारुपमा दस्तावेजीकरण गरेको छ।
यस कार्यलाई अझै असरदार बनाउन क्लबले १०० भन्दा बढी कुकुरहरूको ४ पुस्ते वंशावली (Pedigree Records) संकलन गरी व्यवस्थित रूपमा अभिलेख तयार गरेको छ, जसले भोटे कुकुरको वंशीय शुद्धता र दीर्घकालीन संरक्षणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय क्यानलहरूमाझ प्रस्तुत आधिकारिक प्रमाणहरू: क्लबले तयार पारेका DNA रिपोर्ट, Breed Standard, ४ पुस्ते Pedigree Record, साथै देशका विभिन्न स्थानमा भएका भोटे कुकुरहरूका फोटो तथा भिडियो प्रमाणहरू आधिकारिक रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय क्यानलहरू तथा क्यानोलोजिकल संस्थाहरूसम्म पठाइएको थियो।
उक्त कागजात र प्रमाणहरूको गहिरो अध्ययन एवं मूल्यांकनपछि २०८१ साल फागुन २७ गते अन्तर्राष्ट्रिय केनल क्लब (IKC) ले भोटे कुकुरलाई आधिकारिक रूपमा प्रजातिको रूपमा मान्यता प्रदान गरेको घोषणा गरेको थियो।
यससँगै क्लबले अन्य अन्तर्राष्ट्रिय संघ–संस्थासँग पनि निरन्तर पत्राचार गर्दै भोटे कुकुरलाई विश्वस्तरीय क्यानोलोजिकल संरचनामा स्थापित गर्ने प्रयास जारी राखेको छ।
WFCU ले पनि प्रदान गर्यो आधिकारिक मान्यता: नेपालका लागि अर्को ऐतिहासिक खुशीको समाचार २०८२ साल मंसिर १८ गते सार्वजनिक भयो। विश्वकै प्रतिष्ठित क्यानोलोजी महासंघ World Federation Cynology Unions (WFCU) ले पनि भोटे कुकुरलाई औपचारिक रूपमा Recognized breed को सूचिमा समावेश गरेको घोषणा गर्यो।
यो मान्यता प्राप्त गर्न क्लबले दिएको वैज्ञानिक प्रमाण, अभिलेख तथा भोटे कुकुरको मौलिक पहिचान सुरक्षित गर्ने उद्देश्यप्रति WFCU ले उच्च मूल्यांकन गरेको बताइएको छ। यससँग, भोटे कुकुर अब अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा व्यवस्थित रूपमा दर्ता गर्न, क्यानलहरूको अभिलेख राख्न तथा विश्वभरका शो/कम्पिटिशनहरूमा आधिकारिक रूपमा सहभागिता जनाउन सक्षम भएको छ।
यो उपलब्धि केवल भोटे कुकुर क्लबकै नभई सम्पूर्ण नेपाली जनताको गर्व मानिएको छ।
भोटे कुकुर शो : सांस्कृतिक पहिचानको अन्तर्राष्ट्रिय मञ्च: भोटे कुकुर क्लब अफ नेपालले २०८१ साल माघ १९ गते पोखरा–लेकसाइडमा पहिलो भोटे कुकुर शो (1st Bhote Kukur Dog Show) भव्य रूपमा सम्पन्न गरेको थियो।
यस कार्यक्रममा देशका विभिन्न स्थानबाट ल्याइएका भोटे कुकुरहरू, तिनका वंशावली, शारीरिक विशेषता, व्यवहारगत गुण र सांस्कृतिक महत्त्व प्रदर्शित गरिएको थियो।
शोले एकातिर भोटे कुकुरको आकर्षण विश्वमाझ थप परिचित गराएको थियो भने अर्कोतर्फ स्थानीय समुदाय, पशु–प्रेमी, अनुसन्धानकर्ता तथा अन्तर्राष्ट्रिय क्यानोलोजी प्रतिनिधिहरूलाई यस प्रजातिसम्बन्धी गहिरो जानकारी उपलब्ध गराएको थियो।
नेपालको मौलिक प्रजाति विश्वमञ्चमा उभिन सफल: आज भोटे कुकुरको पहिचान केवल गाउँ–घरमा सीमित छैन। वैज्ञानिक अनुसन्धान, अभिलेख संकलन, अन्तर्राष्ट्रिय पत्राचार र दिगो संरक्षण योजनाका कारण नेपालको मौलिक कुकुर जात अहिले विश्वस्तरको मान्यता प्राप्त कुकुर प्रजातिको सूचिमा दृढतापूर्वक उभिन सफल भएको छ।
भोटे कुकुर क्लब अफ नेपालले गरेका यी प्रयासले भोलिका दिनमा भोटे कुकुरलाई न केवल विश्वभर चिनाउनेछ, बरु नेपालको सांस्कृतिक सम्पदा, पहिचान र जैविक विविधताको प्रतिनिधि प्रजातिको रूपमा अंतर्राष्ट्रिय स्तरमा सम्मान दिलाउनेछ।
